W czasie konferencji, które organizujemy, wyjścia w teren cieszą się dużą popularnością. To okazja, żeby w praktyce zobaczyć działania, o których dyskutowaliśmy na sali, i poznać zaplecze organizacyjne i wykonawcze wartościowych projektów. We Wrocławiu 27 października 2026 r., w ramach konferencji „Mikrozieleń w mieście”, którą Fundacja Sendzimira zrealizowała w partnerstwie z InPost for Cities i Departamentem Strategii i Zrównoważonego Rozwoju Urzędu Miejskiego Wrocławia, uczestnicy mieli możliwość udziału w jednej z czterech równoległych wizyt studyjnych i warsztatów.
Miejska Farma we Wrocławiu
Miejska Farma Wrocław, to doskonały przykład odpowiedzi na trzy kluczowe wyzwania przed jakimi stoją dzisiejsze miasta – zapewnienie bezpieczeństwa żywnościowego, adaptacji do zmiany klimatu oraz integracji społecznej. Projekt funkcjonuje od 2024 roku i dostarcza korzyści na wielu polach, od produkcji i dostarczania żywności po integrację społeczną, edukację i badania naukowe. Więcej o tym pionierskim projekcie przeczytasz w artykule pt. Miejska Farma Wrocław – zaangażowanie mieszkańców i bezpieczeństwo żywnościowe, przybliżającym organizację farmy. Na spacer po Farmie zaprosiły nas Katarzyna Sokołowska z Departamentu Strategii i Zrównoważonego Rozwoju Urzędu Miejskiego Wrocławia oraz jej projektantki: Katarzyna Kobierska i Julia Gawron.

Wokół centrum Wrocławia – przykłady mikrorozwiązań
Wizyta studyjna, którą poprowadziły Monika Pec-Święcicka i Aleksandra Zienkiewicz z Zarządu Zieleni Miejskiej we Wrocławiu, pozwoliła uczestnikom przyjrzeć się rozwiązaniom wspierającym miejską zieleń w skali pojedynczych ulic, placów i niewielkich przestrzeni publicznych. W ścisłym centrum miasta, gdzie intensywna zabudowa sprzyja powstawaniu miejskiej wyspy ciepła, a uszczelnione powierzchnie zwiększają ryzyko podtopień, każdy skrawek zieleni ma znaczenie. Nawet niewielkie interwencje mogą poprawiać lokalne warunki i komfort życia mieszkańców.
Jednym ze sposobów ochrony zieleni jest uwzględnianie odpowiednich zapisów w dokumentach planistycznych, takich jak Plan Ogólny Gminy. Przykładem jest okolica Teatru Muzycznego Capitol przy ul. Śniadeckich, gdzie zadbano o zachowanie istniejącej zieleni, choć we wcześniejszych latach planowano tam zabudowę.
Uczestnicy przyjrzeli się również rozszczelnieniom nawierzchni wzdłuż miejskich traktów pieszych. Takie rozwiązania pozwalają tworzyć dodatkową przestrzeń dla drzew i niskich nasadzeń, a odpowiednio zaprojektowane misy korzeniowe pomagają zatrzymywać wodę i poprawiają warunki wilgotnościowe wokół drzew. Przykłady takich interwencji można było zobaczyć przy Promenadzie Staromiejskiej, ul. Kołłątaja oraz na Rynku. Szczególne wrażenie zrobiły spektakularne nasadzenia na placu Nowy Targ, pokazujące, jak można wprowadzać zieleń nawet do mocno zurbanizowanych, reprezentacyjnych przestrzeni i to na stropie garażu podziemnego.

Ważnym obszarem działań są także przystanki komunikacji miejskiej. Wprowadzanie zieleni w ich otoczeniu ma bezpośredni wpływ na komfort podróżnych, szczególnie podczas letnich upałów, kiedy oczekiwanie na autobus lub tramwaj wśród rozgrzanych nawierzchni staje się szczególnie uciążliwe. Przykład zazielenienia przystanków przy Dworcu Głównym pokazał, że warto szukać możliwości wprowadzania roślinności również w takich miejscach.

Wrocławski Zarząd Zieleni Miejskiej wykorzystuje także okazje, jakie stwarzają inne inwestycje miejskie. Wymiana podziemnych sieci czy przebudowa ulic mogą stać się impulsem do wzbogacenia przestrzeni o nowe nasadzenia i poprawy warunków dla istniejących drzew. Do podobnego podejścia zachęcani są również deweloperzy. Z kolei w ramach programu Zielona Rewolucja powstają kolejne niewielkie zieleńce, które oddają przestrzeń mieszkańcom, nie tracąc przy tym swojego bardziej naturalnego charakteru. Przykładem jest zieleniec przy ul. Krowiej, wyposażony w charakterystyczne ławeczki mieszkańca.

Jednym z największych wyzwań pozostaje znalezienie miejsca na nowe drzewa w przestrzeni gęsto poprzecinanej podziemną infrastrukturą techniczną. Wizyta pokazała jednak, że nawet w takich warunkach można szukać niestandardowych rozwiązań. Dowodem są platany wzdłuż elewacji biurowca na ul. Świętej Katarzyny oraz wzdłuż Galerii Dominikańskiej na ul. Oławskiej, wiązy pod biurowcem OVO także na Oławskiej, czy trzy kasztanowce posadzone na skrzyżowaniu ulic Świętej Katarzyny i Purkyniego. Ich obecność pokazuje, że ograniczenia techniczne nie muszą oznaczać rezygnacji z zieleni – wymagają raczej większej determinacji i dobrego rozpoznania lokalnych uwarunkowań.
Ważnym punktem spaceru był mikrolas Miyawakiego, założony ze środków przekazanych ZZM w programie Zielony Mecenat. To niewielki, gęsto obsadzony teren zieleni, tworzony z wykorzystaniem rodzimych gatunków drzew i krzewów, dobranych do lokalnych warunków siedliskowych. Metoda opracowana przez japońskiego botanika Akirę Miyawakiego zakłada sadzenie wielu gatunków na małej powierzchni, tak aby rośliny szybko tworzyły zwartą, wielopiętrową strukturę przypominającą naturalny las. Taki mikrolas może wspierać lokalną bioróżnorodność, poprawiać mikroklimat, ograniczać nagrzewanie przestrzeni oraz tworzyć schronienie dla ptaków i owadów. Jego istotną cechą jest również stosunkowo duża samodzielność po początkowym okresie pielęgnacji.

Poprawa warunków przyrodniczych w mieście nie zawsze wymaga wielkich inwestycji ani rozległych terenów zieleni. Czasem wystarczy rozszczelnić fragment chodnika, znaleźć miejsce na drzewo, zazielenić przystanek czy stworzyć niewielki zieleniec. Kluczowe jest dostrzeganie potencjału nawet w najmniejszych przestrzeniach oraz wykorzystywanie każdej okazji do wprowadzania zieleni – także przy okazji innych miejskich inwestycji. Wrocławskie przykłady pokazują, że konsekwentnie realizowane mikrorozwiązania mogą z czasem przynieść zmianę odczuwalną w skali całego miasta.
Potencjał dla mikrozieleni – od czego zacząć wybór miejsca i rozwiązania?
Podczas warsztatu, który prowadziły Aleksandra Wiktorko-Rakoczy i Maja Skibińska (Szelest Pracownia, Fundacja na rzecz zdrowej przestrzeni BEZ), uczestniczki miały za zadanie przeanalizować dwa miejskie skwery w poszukiwaniu potencjału na wprowadzanie mikrozieleni. Skorzystały z wybranych elementów metody Interdyscyplinarnej Analizy Soczewkowej (IAS), którą Szelest Pracownia wypracowała wraz z zespołem JAZ Plus Architekci i Think Tank Miasto, na potrzeby wstępnych analiz przestrzeni.

Metoda IAS to syntetyczna diagnoza przestrzeni publicznych. Ma na celu opisanie, jak funkcjonuje dany skwer, plac czy deptak z perspektywy potrzeb ludzi i kondycji przyrody miejskiej. To jednak diagnoza przestrzeni, a nie analiza przyrodnicza – zakłada, że przestrzeń możemy badać w większym uogólnieniu niż klasycznie stosowane inwentaryzacje przyrodnicze i może być wykorzystywana do wstępnej oceny i przedprojektowego określenia kierunków działań.

Uczestniczki pracowały na mapach i formularzach. W zespołach dwuosobowych analizowały wybrane elementy, po czym w formie dyskusji wymieniały się głównymi wnioskami i pytaniami, które pojawiły się w czasie analizowania terenów. Uczestniczki przyjrzały się najpierw strukturze zieleni i widocznym siedliskom zwierząt – bez podziału na gatunki i dokładnej inwentaryzacji. Zamiast tego skupiły się na strukturze zieleni, czyli grupach niskiej zieleni, krzewów, drzew, wyróżnieniu elementów charakterystycznych, na przykład dojrzałych drzew lub martwego drewna. W drugiej części warsztatu głównym zadaniem było mapowanie doświadczeń – miejsc odpoczynku, ciszy, zabawy, prywatności.

W trakcie dyskusji podsumowującej uczestniczki doceniły pracę w parach o różnym doświadczeniu – poszerzyło to możliwości diagnostyczne każdego z zespołów. Doświadczyły też, że by zauważyć, zaplanować i docenić mikrozieleń, czasem trzeba zwolnić. W dyskusji wybrzmiało, by jak najlepiej wykorzystywać to, co w danym miejscu zastajemy.
Mozaika dotycząca bioróżnorodności
Ostatnia grupa wzięła udział w warsztacie Mozaiki dotyczącej bioróżnorodności, który prowadziły Dagny Czajkowska i Paula Rapiej (InPost). Uczestnicy ułożyli z kart tytułową „mozaikę”, która obrazuje przyczyny, mechanizmy oraz skutki zaniku bioróżnorodności. W czasie pracy zespołowej przeszli przez naukowe podstawy, które tłumaczą współczesny kryzys bioróżnorodności. Dyskutowali także na temat działań, które należy podejmować, by tego kryzysu nie pogłębiać.
Przeczytaj również relację z części plenarnej konferencji i relację z sesji dobrych praktyk (już wkrótce).